5 اسفند 1402

چک و انواع آن

اختصاصی خبرراست/کیمیا اخباری

 

چک سندی است که بر طبق آن صاحب حساب بانکی با صدور چک می تواند خودش شخصا و یا با تحویل چک به فرد دیگر، از حساب بانکی خود پول برداشت کند.

انواع چک:
بسیاری از مردم نمی دانند چند نوع چک وجود دارد. در اینجا انواع چک را نام می بریم و به اختصار توضیح می دهیم .

چک عادی:

چکی است که صاحب حساب صادر می کند و به سایر افراد می دهد. دارنده چک یعنی کسی که چک به نام او صادر شده است با مراجعه به بانک می تواند وجه آن را وصول کند .اعتبار آن صرفا اعتبار صاحب حساب است.

چک تضمین شده:

چکی است که توسط بانک به عهده همان بانک صادر می شود و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین می شود، برخلاف چک عادی که توسط صاحب حساب صادر می شود. بنابراین هر فردی می تواند از بانک تقاضای چک تضمین شده بنماید. این چک مطمئن و قابل اطمینان است و با مراجعه به هر یک از شعب بانک صادر کننده در سراسر کشور قابل وصولند.

چک مسافرتی :

چکی است که توسط بانک صادر و وجه آن در هریک از شعب آن بانک یا توسط نمایندگان وکارگزاران آن پرداخت می‏گردد.

♦️نکته:

چک‏های صادره عهده بانک‏هایی که طبق قوانین ایران در داخل کشور دایر شده یا می‏شوند همچنین شعب آن‏ها در خارج از کشور درحکم سند لازم‏الإجراء است و دارنده چک در صورت مراجعه به بانک و عدم دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن به علت نبودن محل و یا به هرعلت دیگری که منتهی به برگشت چک و عدم‏ پرداخت گردد می‏تواند طبق قوانین و آیین‏ نامه‏ های مربوط به اجرای اسناد رسمی وجه چک یا باقیمانده آن را از صادر کننده وصول نماید.

طرفین چک:

♦️ صادرکننده چک :
شخصی است که چک را صادر می نماید. صادر كننده چك بايد در تاريخ مندرج در آن معادل مبلغ مذكور در بانك محال عليه وجه نقد داشته باشد و نبايد تمام يا قسمتى از وجهى را كه به اعتبار آن چك صادر كرده به صورتى از بانك خارج نمايد يا دستور عدم پرداخت وجه چك را بدهد و نيز نبايد چك را به صورتى تنظيم نمايد كه بانك به عللى از قبيل عدم مطابقت امضاء يا قلم‏خوردگى در متن چك يا اختلاف در مندرجات چك و امثال آن از پرداخت وجه چك خوددارى نمايد. هرگاه در متن چك شرطى براى پرداخت ذكر شده باشد بانك به آن شرط ترتيب اثر نخواهد داد.

♦️ دارنده چک :
کسی است که چک به نام او صادر می‌شود یا از طریق ظهرنویسی به او منتقل می‌شود یا چک در وجه حامل را در اختیار دارد و می‌تواند با مراجعه به بانک مبلغ مندرج در متن چک را مطالبه کند. دارنده چک بلامحل کسی است که برای اولین بار چک را به بانک ارایه کرده است اعم از این که کسی باشد که چک به نام او صادر شده یا اینکه پس از ظهرنویسی چک به وی منتقل شده باشد.
كسي كه چك در وجه وي صادر شده مي‌تواند با ظهرنويسي آنرا به شخص ديگري واگذار نمايد، بشرطي كه صادركننده حق انتقال چك را از وي سلب نكرده باشد
(يعني در متن چك روي كلمـه « حواله كرد» قلم نزده باشد.)
قانون گذار به دارنده چک بلامحل حق داده است که در صورت فراهم بودن شرایط بتواند علیه صادر کننده، متوسل به شکایت کیفری شود به عبارت دیگر حق شکایت کیفری را متعلق به دارنده چک دانسته است. به همین دلیل تشخیص اینکه چه کسی اولین بار برای وصول چک به بانک مراجعه کرده است، بانک‌ها مکلف هستند به محض مراجعه دارنده چک، هویت کامل و دقیق او را در پشت چک با ذکر تاریخ قید کنند. در صورتی که دارنده چک بعد از اقدام به شکایت کیفری، چک را به دیگری
انتقال دهد یا حقوق خود نسبت به چک را به هر نحو به دیگری واگذار کند تعقیب کیفری موقوف می‌شود زیرا حق شکایت کیفری فقط برای کسی است که اولین بار چک را به بانک ارایه کرده است.
♦️ نکته: ظهرنویسی:کسی که چک به نام او صادر شده است با امضا یا نوشتن در پشت چک به شخص دیگری اجازه برداشت مبلغ چک را می‌دهد، در واقع چک را به شخص یا اشخاص دیگری انتقال می‌دهد و ممکن است به این طریق چک از طریق یک ظهرنویس به ظهرنویس دیگر چند دست ادامه پیدا کند. اما چک در وجه حامل بدون ظهرنویسی نیز قابل انتقال به اشخاص دیگر است زیرا حامل هر کسی می‌تواند باشد.

تفاوت بین چک حقوقی و چک کیفری:
عبارت چک حقوقی و چک کیفری فقط در مورد چك‌هاي برگشتي (بلامحل) استفاده مي‌شود و مربوط به نوع مسووليت شخص صادركننده چك است.

● اگر چك كيفري باشد، مي‌توان علاوه بر اين‌ كه وجه چك را دريافت كرد، صاحب حساب (صادركننده) را نيز به زندان انداخت؛

● ولي اگر چك حقوقي باشد، فقط مي‌توان وجه چك را دريافت كرد.

● البته ناگفته نماند كه نوع چك در سرعت و نحوه رسيدگي در دادگاه متفاوت است و در چك كيفري زودتر و راحت‌تر به پولمان خواهيم رسيد؛ اما در چك حقوقي به خاطر آيين دادرسي پرپيچ و خم، ديرتر به نتيجه خواهيم رسيد.

 جهات کیفری چک:

دارنده چك بايد تا شش ماه از تاريخ صدور چك براي وصول آن به بانك مربوط مراجعه كند و ظرف شش ماه از تاريخ صدور گواهي عدم پرداخت چك شكايت نمايد.
چك سفيدامضا داده نشده باشد.
در متن چك قيد نشده باشد كه چك بابت تضمين انجام معامله است. (چنانچه در متن چك قيد تحقق شرطي براي وصول نشده يا در چك به صراحت ذكر نشده باشد كه چك بابت تضمين معامله اي است و در عين حال مدعي عليه به طريق ديگر اين مراتب را ثابت كند (مثلاً به وسيله دفتر تجارتي صادر كننده چك یا قرارداد) چك مورد بحث قابل تعقيب كيفري نيست.)
چك بدون تاريخ نباشد.
تاريخ واقعي صدور چك مقدم بر تاريخ مندرج در چك نباشد. (به روز باشد. )
صاحب حساب با علم به بسته بودن حساب بانكي خود مبادرت به صادر كردن چك نكرده باشد.
صادركننده چك قبل از تاريخ شكايت كيفري وجه چك را نقداً به دارنده آن پرداخت يا با موافقت شاكي خصوصي ترتيبي براي پرداخت آن نداده، يا موجبات پرداخت آن را در بانك محال عليه فراهم نكرده باشد.
شاكي چك را بعد از شكايت كيفري به ديگري انتقال نداده يا حقوق خود را به نحو ديگري واگذار نكرده باشد، در غير اين صورت شكايت كيفري موقوف خواهد شد.

(شرايط مذكور منحصراً براي امكان تعقيب كيفري است و در ساير موارد تبعيت از همه اين شرايط لازم نيست، مثلاً دارنده چك مي تواند بدون رعايت شرايط مذكور يا عليه صادركننده چك بي محل اجراييه صادر كند يا تعقيب وي را از طريق طرح دعوي در دادگاههاي حقوقي بخواهد.)

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *